Son dakika... Savaşın gölgesinde en önemli soru: İran'ı kim yönetiyor? Kritik kararların arkasında kim var?

İran Silahlı Kuvvetleri’nden ABD’ye Hürmüz Boğazı uyarısı

İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, Hürmüz Boğazı konusunda ABD'yi uyardı.

İran Silahlı Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamada, “Eğer saldırgan Amerikan ordusu bölgedeki kuşatma ve korsanlığa devam ederse, güçlü İran silahlı kuvvetlerinin tepkisiyle karşı karşıya kalacaklarından emin olsunlar.” ifadelerine yer verilirken, İran Silahlı Kuvvetleri’nin ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğünü sağlamak için geçmiş dönemlere kıyasla daha güçlü ve daha hazır olduğu vurgulandı.

Öte yandan açıklamada, İran Silahlı Kuvvetleri’nin bölgedeki tüm “düşman hareketlerini” yakından izlediği ve Hürmüz Boğazı’nı kontrol etme ile İran’a yönelik olası yeni bir saldırıya ciddi şekilde karşılık verme noktasındaki kararlılık ve hazırlık vurgulandı.

Almanya, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamak için olası katılımlarına hazırlık olarak Akdeniz'e donanma gemilerini konuşlandırdığını açıkladı.

Pakistan'da kritik görüşme: İran masaya dönecek mi?

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, dün akşam geldiği Pakistan'ın başkenti İslamabad'da resmi temaslarına başladı. Bakan Arakçi, Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir ile görüşme gerçekleştirdi.

Görüşmede, bölgesel güvenlik konuları ve Pakistan'ın ABD ile yürütülen müzakerelere ilişkin arabuluculuk çabaları ele alındı. Taraflar, bölgede barış ve istikrarın teşvik edilmesinin önemini vurgulayarak Pakistan-İran ilişkilerini ve güvenlik iş birliğini daha da güçlendirme konusunda mutabık kaldı.

Görüşmede İran heyetinde Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, İran'ın Pakistan Büyükelçisi Reza Amiri Moghadam ve İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi yer aldı. Pakistan tarafında ise İçişleri Bakanı Mohsin Naqvi ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Asim Malik hazır bulundu.

İran'ın kararlarını kim alıyor?

İngiltere merkezli BBC’nin analizine göre, İran’ın ABD ve İsrail ile sürdürdüğü savaşın ilk günlerinden bu yana Tahran üzerinde "Ülkeyi gerçekte kim yönetiyor?" sorusu dolaşıyor.

Haberde, savaşla birlikte İran’daki karar alma mekanizmasının daha karmaşık ve çok merkezli hale geldiği öne sürüldü.

Resmi açıklamalara göre İran dini lideri Mücteba Hamaney, babası Ali Hamaney’in 28 Şubat’ta savaşın ilk gününde hayatını kaybetmesinin ardından ülkenin en üst otoritesi olarak görevi devraldı.

İran’daki siyasi sistem gereği bu makamın savaş ve barış dahil tüm stratejik kararlarda son sözü söyleyen konumda olduğu belirtiliyor.

GÖZLERDEN UZAK YÖNETİM İDDİASI

BBC’ye göre Mücteba Hamaney’in göreve gelmesinden bu yana kamuoyu önüne çıkmaması dikkat çekiyor. Yalnızca sınırlı sayıda yazılı açıklama yaptığı belirtilirken, İranlı yetkililerin ilk saldırılarda yaralandığını doğruladığı ancak ayrıntı vermediği aktarıldı.

ABD basınına dayandırılan iddialarda ise Hamaney’in yüzünden yaralandığı ve konuşmakta zorlandığı öne sürüldü.

“GÖRÜNÜR LİDERLİK” ZAYIFLADI

Haberde, İran’da otoritenin yalnızca kurumsal değil, aynı zamanda sembolik ve görünür bir güç olduğu vurgulandı.

Önceki lider Ali Hamaney’in konuşmaları ve kamuoyuna verdiği mesajların sistem açısından yön belirleyici olduğu hatırlatılırken, bu mekanizmanın zayıflamasıyla birlikte ülkede yorum boşluğu oluştuğu ifade edildi.

KARARLAR ARTIK TEK MERKEZDEN ÇIKMIYOR

BBC analizine göre savaş öncesine kıyasla İran’daki karar alma süreci daha az merkezi bir yapıya dönüştü.

Diplomasi resmi olarak hükümetin yetkisinde görünse de sahadaki gelişmelerin bu tabloyu desteklemediği kaydedildi. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin ABD ile yürütülen temaslarda aktif rol aldığı ancak stratejik kararlar üzerindeki etkisinin sınırlı kaldığı savunuldu.

HÜRMÜZ BOĞAZI KOZU ASKERİ KANATTA

Haberde, İran’ın en kritik kozlarından biri olarak görülen Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün diplomatik ekipten çok askeri yapının elinde olduğu belirtildi.

Bu kapsamda kararların Ahmed Vahidi liderliğindeki İran Devrim Muhafızları tarafından alındığı öne sürüldü.

KRİZİN ANA AKTÖRÜ DEVRİM MUHAFIZLARI

BBC’ye göre mevcut tabloda krizin yönünü belirleyen ana güç Devrim Muhafızları olarak öne çıkıyor.

Körfez’deki saldırılar ve Hürmüz Boğazı’na yönelik hamlelerin bu yapı tarafından yönetildiği, siyasi açıklamaların ise çoğu zaman askeri adımların ardından geldiği ifade edildi.

O İSİM SAHNEYE ÇIKTI

Belirsizlik ortamında Muhammed Bakır Kalibaf’ın öne çıkan isimlerden biri olduğu belirtildi.

Eski bir Devrim Muhafızları komutanı olan Kalibaf’ın müzakerelerde rol aldığı, halka hitap ettiği ve savaşı daha pragmatik bir çerçevede değerlendirdiği aktarıldı.

Ancak BBC analizine göre Kalibaf’ın siyasi pozisyonu oldukça hassas bir noktada.

Parlamentodaki ve muhafazakar çevrelerdeki sert söylemlerin müzakerelere karşı güçlü direnç oluşturduğu, Kalibaf’ın yetkilerinin ise net olmadığı vurgulandı.