Tehlike çanları çalmaya başladı... Irak Kürt Bölgesi’ni ne bekliyor?
Kısa vadede en güçlü ihtimal, tarafların baskı altında yeni bir uzlaşmaya varması.
Nitekim Talabani, paralel yönetim tehdidini belirli şartlara bağladı. Ayrıca iki parti yalnızca yedi hafta önce anlaşmanın yakın olduğundan söz ediyordu.
KDP’nin bölge başkanı ve hükûmetin seçilmesi sürecini askıya alması hâlinde taraflar, federal hükûmetin veya ABD’nin arabuluculuğunda yeniden müzakere masasına dönebilir.
Bu süreçte makamların sayısal paylaşımından ziyade güvenlik ve mali konularda karşılıklı güvencelere dayanan yeni bir ortaklık modeli oluşturulabilir.
Ancak Erbil yönetimi mevcut parlamento çoğunluğuyla hükûmet kurma sürecine devam ederse en olası senaryo, bölgenin tamamen parçalanması değil, kâğıt üzerinde birleşik ancak fiilen bölünmüş bir yapıya dönüşmesi olacaktır.
Böyle bir durumda Erbil’de faaliyet gösteren bir hükûmet bulunurken Süleymaniye’de siyasi boykot devam edecek. Bölge nüfusunun neredeyse yarısı tarafından meşruiyeti tartışmalı görülen bir yönetim ortaya çıkacak.
En tehlikeli senaryo ise KYB’nin tehdidini hayata geçirerek Süleymaniye’de ayrı bir başkan ve hükûmet belirlemesi.
Bu durum, 1998-2006 dönemindeki iki ayrı yönetim deneyiminin yeniden yaşanması anlamına gelir. Ancak bugünkü şartlarda böyle bir yapının sürdürülmesi geçmişe kıyasla çok daha zor.
Çünkü kamu çalışanlarının maaşları Bağdat’tan geliyor, uluslararası tanınma mevcut bölge hükûmeti üzerinden sağlanıyor ve Peşmerge güçleri resmen ortak komuta altında bulunuyor.
Buradaki en büyük tehlike siyasi alandan çok güvenlik alanında ortaya çıkıyor. Özellikle askerî kurumların yeniden bölünmesi, bölgedeki istikrar açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Öte yandan anayasanın 119. maddesi kapsamında Süleymaniye ve Halepçe’den oluşan bağımsız bir federal bölge kurulması seçeneği KYB tarafından kamuoyuna açık biçimde gündeme getirilmiş değil. Bu ihtimal şimdilik uzak görünüyor.
Önümüzdeki haftalar, krizin hangi yönde ilerleyeceğini gösterecek.
Parlamento, bölge başkanı ve hükûmetin seçilmesi için tarih belirleyecek mi? KDP’nin ortaklık teklif etmesi hâlinde Yeni Nesil Hareketi ve Kürdistan İslami Birliği nasıl bir tutum alacak? Peşmerge güçlerinin Süleymaniye ve Halepçe bölge komutanlığı nasıl hareket edecek?
Bunlara 14 Aralık’ta Federal Yüksek Mahkemeden çıkacak karar ile kasım ve aralık maaşlarının nasıl ve hangi kurum aracılığıyla ödeneceği soruları da ekleniyor.
Irak Kürt Bölgesi uçurumun eşiğinde mi?
Henüz değil.
Her iki parti de savaşın yol açacağı maliyetin farkında. İki taraf da kan dökülmemesi konusunda kırmızı çizgi belirledi. Ayrıca her ikisi de Bağdat’tan gelen maaşlara ve iki ayrı hükûmete verilmeyecek uluslararası tanınmaya ihtiyaç duyuyor.
Ancak bu hafta yaşananlar, sıradan bir hükûmet kurma krizinden çok daha fazlasını ifade ediyor. Bölgede bir dönemin sona erdiğine işaret ediyor.
İç savaşın ardından ortaya çıkan ve yirmi yıl boyunca Kürtler arasındaki barışın korunmasına katkı sağlayan eşit güç paylaşımı modeli, artık iki parti tarafından da geçerli görülmüyor. Buna rağmen yerine geçecek yeni bir sistem üzerinde henüz anlaşma sağlanamadı.
Erbil, parlamentodaki çoğunluğun sağladığı meşruiyete dayanırken Süleymaniye, uzlaşı geleneğini ve Bağdat’taki cumhurbaşkanlığı makamını dayanak olarak görüyor.
Asıl uçurum ise ani bir çatışmadan ziyade yavaş ilerleyen bir çözülme olabilir.
Bağdat ile iki ayrı sesle müzakere eden, Tahran ve Ankara ile iki ayrı kapı üzerinden ilişki kuran bir Irak Kürt Bölgesi ortaya çıkabilir. Böylece hiç kimse resmen ilan etmeden bölünme fiilî bir gerçekliğe dönüşebilir.
Böyle bir tablonun asıl kazananı iki Kürt partisinden biri olmayacak. Aksine birleşik ve tek sesle hareket eden güçlü bir bölge yerine, bölünmüş ve zayıflamış bir bölgeyi tercih eden dış aktörler bundan yararlanacak.

Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!